Τετάρτη, 23 Δεκεμβρίου 2009

Whatever Works-Κι αν σου κάτσει;


Ας ξεκινήσουμε όπως ακριβώς και ο Woody Allen. Κινηματογράφος και αληθινή ζωή είναι ένα και το αυτό. Δεν με βλέπετε μόνο εσείς, σας βλέπω και εγώ, μοιάζει να μας ψιθυρίζει, άρα ευκαιρία για αυτοσαρκασμό. Το ξέρουμε εμείς οι θεατές, το ξέρει και ο πρωταγωνιστής, το λέει και στους άλλους ηθοποιούς, αλλά δεν τον πιστεύει κανένας. Τους βάζει στο τραπεζάκι-έξω του καφενείου, για τις συνηθισμένες του αμπελοφιλοσοφίες-από πού ερχόμαστε και προς τα που πηγαίνουμε-και ξαφνικά ρίχνει στα πόδια του, μπροστά στα σκαλιά του περιποιημένου φτωχικού του, ένα ζουμπουρλούδικο μωρό ετών 21, έκθετο, απελπισμένο, στα όρια της απόγνωσης.
Ο Boris Yelllnikoff (Larry David) λίγο παραπάνω από μεσήλικας, με δυο απόπειρες αυτοκτονίας στο ενεργητικό του, κουτσός, φαλακρός, μισάνθρωπος, αλλά και διάνοια στην φυσική, παρ’ ολίγον νομπελίστας, δεν θέλει πολύ… αλλά στο τέλος πείθεται να παντρευτεί την μικρή ανόητη, αλλά με τις υπόλοιπες χάρες στον υπερθετικό βαθμό, Melodie St Ann Celestine (Evan Rachel Wood). Γύρω από το κεντρικό αυτό πρωταγωνιστικό δίδυμο μπαινοβγαίνουν-παρελαύνουν στην σκηνή, όπως οι φιγούρες του Καραγκιόζη, αφήνουν το στίγμα τους και καταθέτουν τα εσώψυχά τους, ένα σωρό χαρακτήρες, οι φίλοι του Boris, η μητέρα και ο πατέρας της Melodie, σύγχρονοι Νεουορκέζοι, άνθρωποι της σόου-μπιζ, της τέχνης και του πνεύματος.
Το καλύτερο σκηνικό να μας πει ο σκηνοθέτης όλα όσα έχει μέσα στο μυαλό του. Μέσα από ζουμερούς διαλόγους ακτινογραφούνται «οι Αμερικές» του 21ου αιώνα. Προσεκτικά, με έναν απλό νυχοκόπτη, για να μην ανοίξει βαθιές πληγές, περιγράφει την συντηρητική Αμερική της Sara Palin, που είναι κατά των αμβλώσεων, υπέρ της οπλοφορίας, εθνικιστική και μισαλλόδοξη, γεμάτη υποκρισία και πουριτανισμό. Από την άλλη η κοσμοπολίτικη Νέα Υόρκη απομυθοποιείται και αυτή μέσα από τις υπερβολές της και τις νευρώσεις της. Πράγματα λίγο πολύ γνωστά, που βρίσκουν όμως την έκφρασή τους, μέσα στο το ίδιο το άτομο. Γιατί η ανάλυση του Woody Allen, μπορεί να αφορά την κοινωνία, αναδεικνύει όμως τις στρεβλώσεις της μέσα στον ανθρώπινο ψυχισμό. Και βέβαια το σχετικό πασάλειμμα περί τύχης, περί στιγμών, που καθορίζουν την ζωή του ανθρώπου και πόσο ευάλωτος είναι στην μοίρα του, είτε για το καλό, είτε για το κακό. Και μια διαρκής ολοφάνερη επιθυμία να τα κλείσει όλα μέσα σε κουτάκια, να τα τακτοποιήσει, να μην αφήσει κανένα παραπονεμένο. Αφού την σκέφτηκα την μικρή κακία μου, θα την πω. Έχει γεράσει ο άνθρωπος και θέλει να τα βλέπει όλα στρογγυλά.
Η ταινία βλέπεται ευχάριστα. Όταν κατά το τελευταίο μισάωρο αρχίζει κάπως, να κουράζει με τις επαναλήψεις της, καταφέρνει με μαγικό τρόπο να ανανεώσει το ενδιαφέρον, βάζοντας καινούργια «υλικά» στην συνταγή της.
Πάντως έχει καταντήσει πια πρόβλημα, η εμμονή του σκηνοθέτη να δημιουργεί ομοιώματά του στην υποκριτική τέχνη των ηθοποιών του. Εδώ, δεν μιλάμε απλά για καθοδήγηση. Μιλάμε για κανονικό καπέλωμα. Ειδικά όμως σε αυτήν εδώ την ταινία τους εγκαταλείπει οριστικά στην τύχη τους. Δε κλείνει απλώς το μάτι του. Καταφέρνει να βρίσκεται εξ’ ολοκλήρου ο ίδιος πίσω από το πανί. Τα λόγια που μιλάνε, οι εκφράσεις στο πρόσωπο τους, οι κινήσεις τους είναι ακριβώς οι δικές του. Ο φουκαράς ο Larry David, δεν φθάνει που τον φόρτωσε, για τις ανάγκες της ταινίας βέβαια, με όλα τα κακά της μοίρας του, τον υποχρέωσε κιόλας, όταν ο ρόλος του απαιτεί να ακούει τον συνομιλητή του, να μετράει από μέσα του, για να μην χάσει την επόμενη ατάκα του και να κάθεται, σαν το ξυλάγγουρο. Ευτυχώς η Evan Rachel Wood δεν έχει πρόβλημα. Όπως και να καθήσει ευχαριστημένοι είμαστε…

4 σχόλια:

QwfwqN είπε...

Πάντως, βλέπετε ευχάριστα! Παρ' ότι δεν έχεις άδικο σε αρκετές απ' τις επισημάνσεις σου για τον Woody Allen (λίγο υπερβολικό σε βρίκσω ως προς το καπέλλωμα των ηθοποιών), εμείς τη φχαριστηθήκαμε.

Θυμάμαι δυο σκέψεις που έκανα την ώρα που έβλεπα την ταινία:

1. πόσο έχει προχωρήσει η παγκοσμιοποίηση ώστε πολλά απ' αυτά που αναφέρει να είναι και δικά μας

2. μήπως αυτός ο τρόπος (με το "νυχοκόπτη" όπως ευφυέστατα γράφεις) είναι τελικά καλός για να μιλήσεις σε ένα μεγαλύτερο κοινό;

Οκ, είναι αρκετά, ως πολύ, στυλιζαρισμένος, βάζει πολλά κουτάκια αλλά το μήνυμα στο μεγάλο -δυτικό, (σχετικώς) ευκατάστατο- κοινό (του), το στέλνει. Απλώς, ο Woody Allen δεν είναι, ούτε ήταν εδώ που τα λέμε, Ken Loach: παραμένει δέσμιος του νεοϋορκέζικου μικρόκοσμου του και υπ' αυτή την έννοια κάνει συνεχώς υπαρξιακού χαρακτήρα ταινίες για ανθρώπους που έχουν λυμένα τα προβλήματά τους (μα, πότε δουελύουν σε κανονικές δουλειές; πότε ζουν κανονικές ζωές;) και έτσι ασχολούνται, "αμπελοφιλοσοφώντας" με την ύπαρξή τους...

Όχι ότι δεν χρειάζεται και αυτό. Όχι ότι δεν γελάς και έτσι. Όχι ότι δεν το φχαριστιέσαι και έτσι. Αλλά... Τελικά, δεν σε σημαδεύει. Διότι, απλά, δεν σε αφορά ακριβώς έτσι.

ΥΓ Ο συνομήλικός του Ken Loach, για να μην δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις, έχει άλλου είδους προβλήματα που προέρχονται από τις δικές του εμμονές. Αλλά, εκεί και φχαριστιέσαι την ταινία και μπαίνεις σε μια διαδικασία διαλόγου μαζί της -μια διαδικασία που μπορεί να κρατά και χρόνια (!) μετά την θέασή της.

synephilidikos είπε...

Ο Ken Loach είναι ένας στρατευμένος στην Αριστερά σκηνοθέτης. Αν αυτό είναι μια εμμονή, τότε σύμφωνοι. Μοιάζει με τον Woody Allen, ένα σκηνοθέτη γεμάτο με έμμονες ιδέες.
Αν και οι διάλογοι στην ταινία είναι καλοί, έχουν χάσει την φρεσκάδα τους. Αυτό συμβαίνει, κατά την γνώμη μου, διότι ακριβώς θέλει να προσεγγίσει το ευρύ κοινό. Το καταφέρνει όντως, η ταινία βλέπεται ευχάριστα. Δεν σπάει όμως κόκκαλα. Σκέψου για παράδειγμα το "Ζέλιγκ", που μου έρχεται, έτσι, στο μυαλό αυτόματα. Και αυτό στο ίδιο κοινό απευθύνεται, μια ταινία υπαρξιακή, αλλά δεν χαρίζει κάστανα. Σίγουρα άλλες εποχές και συμφωνώ με την παρατήρηση για την παγκοσμιοποίηση.
Εδώ φαίνεται, σαν κάθεται επάνω στις δάφνες του. Εκμεταλλεύεται την φήμη του και βάζει τον ηθοποιό να ανοίξει διάλογο με το κοινό. Έχει τα κότσια να τον κατεβάσει στην πλατεία, όπως έκανε παλιότερα;
Αυτό που έγραψα για τα γεράματα είναι λίγο ρατσιστικό. Το μετάνοιωσα, αλλά να καμιά φορά όταν γράφουμε, πληκτρολογούμε πιο γρήγορα από την σκέψη μας...

QwfwqN είπε...

@ H στράτευση στην αριστερά, δεν είναι εμμονή, είναι στάση ζωής που δνε αποκλείει μερικές ενδοαριστερές εμμονές (αλλά αυτή είναι άλλη συζήτηση).
Κατά τα άλλα, συμφωνούμε: το φιλμ δεν σπάει κόκκαλα και, προφανώς, δεν δείχνει να έχει τα κότσια... Αλλά, έστω και έτσι, καλύτερα από πολλά άλλα...

synephilidikos είπε...

@...ήταν μια ειρωνική αναφορά ακριβώς για αυτές τις ενδοαριστερές εμμονές