Yossi & Jagger

Σύγχρονος ισραηλινός κινηματογράφος από τις «Νύχτες πρεμιέρας 2015», στο 21^ο φεστιβάλ κινηματογράφου της Αθήνας», παρουσία του σκηνοθέτη Eytan Fox, στην ταινιοθήκη της Ελλάδος. Η ταινία “Yossi & Jagger”, του 2002, βασισμένη σε αληθινά γεγονότα, περιγράφει την ομοφυλοφιλική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δυο στρατιώτες που υπηρετούν σε ένα ακριτικό φυλάκιο, σε εμπόλεμη ζώνη, στα βόρεια σύνορα της χώρας.

Η αρνητική αποδοχή της ομοφυλοφιλικής σεξουαλικότητας μέσα στην κοινωνία  και μάλιστα στην προκειμένη περίπτωση πολύ περισσότερο, από την υπέρ-συντηρητική σκοπιά του στρατεύματος, προσδίδει,  πέρα από τις κλασικές προκαταλήψεις και στοιχεία έλλειψης ανδρισμού-γενναιότητας.  Οι δυο νέοι επιλέγουν να κρυφτούν, ο ένας μέσα από μια ψεύδο-συμπεριφορά αντρίλας-βαρβατίλας και ο άλλος επιλέγοντας την σιωπή και την απομόνωση.

Η οπτική του σκηνοθέτη έχει να κάνει με την ισότιμη, ελεύθερη, συναινετική ερωτική συνεύρεση μεταξύ ενήλικων ανθρώπων, σε αντιδιαστολή με την εξουσιαστική, καταπιεστική ερωτική πράξη, όπου ο ιεραρχικά ανώτερος και δυνατότερος, είτε κοινωνικά, είτε οικονομικά, είτε σωματικά, επιβάλλεται  στον άλλο με φανερή ή σκιώδη βία. Και αυτό ανεξάρτητα από το φύλο, όπως αφήνει να εννοηθεί ότι συμβαίνει, στην ολιγόλεπτη επαφή ανάμεσα στον συνταγματάρχη και στην «χαριτωμένη» στρατιωτίνα.

Ευτυχώς ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού, η ευαισθησία είναι προνόμιο ελεύθερων- στο μυαλό-ανθρώπων.  

Πολύ λειτουργική και στρωτή η χρήση της κάμερας στους στενάχωρους χώρους του bunker και η φωτογραφία στα δύσκολα χιονισμένα τοπία.

Sunflower Seeds

Θερινό σινεμά, στην αυλή του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων και στα πλαίσια των ντοκιμαντέρ της Πέμπτης, έγινε η προβολή  της πολύ αξιόλογης  και βραβευμένης μικρού μήκους ταινίας του Αντώνη Τολάκη, “Sunflowers seeds”,  παρουσία του σκηνοθέτη.

Γυρισμένη στα τέλη του 2012, περιγράφει την ζωή μιας ομάδας παιδιών μεταναστών από το Αφγανιστάν, ενώ προσπαθούν να επιβιώσουν στο αφιλόξενο περιβάλλον του κέντρου της Αθήνας.  Μια ευαίσθητη, πολύ ανθρώπινη προσέγγιση, ενός προβλήματος που δεν μπορεί να λυθεί με κανένα μαγικό ραβδί, αλλά που όμως δεν παύει να αποτελεί βαρόμετρο πολιτισμού για τις κοινωνίες υποδοχής.

Ο φακός του Αντώνη Τολάκη ανατέμνει την παιδική ψυχή, καθώς τα ακολουθεί στους δρόμους του «μεροκάματου» και καταφέρνει να βγάλει στην επιφάνεια τους φόβους και τις ανησυχίες τους, το άγχος της καθημερινότητας, αλλά και  τις ελπίδες τους, ακόμα- ακόμα και τις φιλοδοξίες που έχουν για το μέλλον τους. Μια καταγραφή της βίαιης ωρίμανσης τους μέσα  στον επιεικώς αδιάφορο έως ανοιχτά εχθρικό περίγυρο, με την κάμερα να τρυπώνει σχεδόν αόρατη ανάμεσα στην δουλειά, στα τρεξίματα, στα  παιχνίδια τους, στα παλέματα τους, στις τσάρκες τους και να αναδεικνύει τους διαφορετικούς τους χαρακτήρες, την αθωότητα,  που επιμένει να ακτινοβολεί σε πείσμα των αντίξοων συνθηκών στις οποίες καλούνται να ζήσουν.

Μια κινηματογραφική αφήγηση στρωτή, με γρήγορες εναλλαγές πλάνων-σε κάποιες περιπτώσεις η κάμερα στο χέρι- στιβαρή φωτογραφία, και –επιτηδευμένα- σε πλήρη αναντιστοιχία με τους διαλόγους των μικρών, φορτώνει τον θεατή με πολλές πληροφορίες σε ελάχιστο χρόνο (μόλις μισή ώρα), μιας και αυτό που φτάνει στον εγκέφαλο δεν είναι τίποτα άλλο πέρα από αυτό το τρυφερό άγγιγμα  ζωής. Το Πεδίο του Άρεως, η πλατεία Βικτωρίας, η πλατεία Συντάγματος, η Ερμού, δανείζονται από τους μικρούς πρωταγωνιστές λίγη από αυτήν την «μαγκωμένη» ανεμελιά τους και επιστρέφουν εικόνες ζωντανές γεμάτες συναίσθημα.

Δύσκολο και απόλυτα επιτυχημένο εγχείρημα, αν αναλογιστεί κανείς τις δυσκολίες διαχείρισης του έμψυχου υλικού, αλλά και τις πολιτικές συνθήκες, με την ξενοφοβία στο απόγειο της. Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του σκηνοθέτη, ο κινηματογράφος μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, όταν καταφέρει να αλλάξει πρώτα κάθε άνθρωπο χωριστά.

Η οικογένεια Μπελιέ-La famille Bélier

Έξυπνη, σύγχρονη, σεναριακή ιδέα, στακάτοι διάλογοι, γρήγορο- αλλά συμβατικό- μοντάζ, σοβαρή, γραμμική  κινηματογραφική αφήγηση με ρυθμό, που σιγά-σιγά δυναμώνει, μέχρι που φτάνει στην κορύφωση του happy end και καλές ερμηνείες.  Ειδικά εδώ ξεχωρίζουν οι δευτερεύοντες ρόλοι, όπως του καθηγητή ωδικής Fabien Thomasson από τον Eric Elmosnιno. Όμως… τι συμβαίνει με αυτήν την γαλλική  κομεντί, όπως και με την περσινή- το «Θεέ μου,τι σου κάναμε;»- που έρχονται να μας δροσίσουν στους θερινούς κινηματογράφους, εν μέσω καύσωνα και τελικά εκτός από τα γελάκια και την «προσυμφωνημένη» στα πλαίσια του political correct στάση μεταξύ δημιουργών και «καταναλωτικού» κινηματογραφόφιλου κοινού, στο τέλος αφήνουν μια αίσθηση φευγαλέας ανολοκλήρωτης προσπάθειας;

Ίσως δεν φτάνει μονάχα αυτή η «καθώς πρέπει» στάση, που είναι κατοχυρωμένη μέσα στα πλαίσια του ευρωπαϊκού πολιτισμού, στην διαχείριση ζητημάτων που έχουν να κάνουν με τα δικαιώματα, τις ιδιαιτερότητες και  τα προβλήματα ομάδων του πληθυσμού που ζουν με κάποια μορφής αναπηρία, όσο η δημιουργία προϋποθέσεων για την καλύτερη ενσωμάτωση τους. Βέβαια ο ρόλος της τέχνης, που είναι η ανάδειξη αυτών των καταστάσεων, απέχει χιλιόμετρα από την χιουμοριστική προσέγγιση τους και ιδιαίτερα όταν το κάνει δημιουργώντας χαρακτήρες καρικατούρες.

Πέρα όμως από αυτές τις γενικές παρατηρήσεις ο Eric Lartigau- ίσως υπερεκτιμώντας τις δυνατότητες του- αποφασίζει να κρατήσει πολλά καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη. Εκτός από το βασικό του θέμα, τα προβλήματα που δημιουργούνται σε μια οικογένεια κωφαλάλων, όταν η «υγιής» (επειδή ακούει και μιλάει)  έφηβη κόρη τους αποφασίζει να εγκαταλείψει το χωριό και την βοήθεια που παρέχει στην οικογενειακή επιχείρηση-φάρμα, για να πάει να σπουδάσει τραγούδι στο Παρίσι, έπειτα από την συμβουλή του καθηγητή μουσικής στο σχολείο, θεωρεί αναγκαίο να ασχοληθεί επίσης,  με τα πρώιμα εφηβικά ερωτικά σκιρτήματα, με τις ανασφάλειες και τις απογοητεύεις αυτής της ηλικίας,  τις συγκρούσεις γονιών-εφήβων μέχρι και… την καταγγελία του «παλιού» διεφθαρμένου πολιτικού προσωπικού, στο πρόσωπο του δήμαρχου του χωριού, ενός ξεπερασμένου, γλοιώδη λαϊκιστή, ο οποίος βρίσκεται σε σύγκρουση με τον κωφάλαλο πατέρα, όταν ο δεύτερος αποφασίζει να κατέβει ως υποψήφιος στον πολιτικό στίβο. Ειδικά αυτή η τελευταία «εκτροπή» της ταινίας, την κάνει να «ξεχειλώνει» και  μένει σε εκκρεμότητα μέχρι τους τίτλους του τέλους, όπου βλέπουμε, απλώς, σε φωτογραφία τον πατέρα να καμαρώνει, ως νέος δήμαρχος, φορώντας την κορδέλα με την γαλλική σημαία περασμένη στον κορμό του.

Πολύ ξεχωριστές και πραγματικά αξίζουν οι σκηνές, όπου ο θεατής βλέπει την εικόνα χωρίς ήχο, όπως ακριβώς οι κωφάλαλοι πρωταγωνιστές, τα παιχνίδια του σεναρίου με την νοηματική γλώσσα, που μεταφράζεται σε υπότιτλους, άλλοτε κυρίαρχη και άλλοτε συμπληρωματική, μεταφέροντας  πληροφορίες και συναισθήματα.

La isla mínima-Το μικρό νησί

Από τις αεροφωτογραφίες με τις κατόψεις των ελωδών εκτάσεων των εκβολών του Γουαδαλκιβίρ, στην Ανδαλουσία, μέχρι τα βροχερά κλειστοφοβικά πλάνα του μικρού χωριού, που στοιχειώνουν οι εξαφανίσεις και οι δολοφονίες  έφηβων κοριτσιών.

Μια χώρα που παλεύει στα πρώτα μεταδικτατορικά χρόνια να βρει τον βηματισμό της. Μια κοινωνία επαρχιακή, εσωστρεφής, μαθημένη να ζει στην υποκρισία και στον φόβο, έρχεται αντιμέτωπη με το καινούργιο, καλείται να ξεπεράσει χρόνια ριζωμένες προκαταλήψεις, να τολμήσει να προσαρμοστεί στον αέρα της δημοκρατίας, που έρχεται από την πρωτεύουσα.

Δυο αστυνομικοί από την Μαδρίτη, του τμήματος των ανθρωποκτονιών, δυο παράλληλοι κόσμοι αντίθετοι, καταδικασμένοι όμως να βαδίσουν παράλληλα για την εξιχνίαση των εγκλημάτων σε πρώτο επίπεδο, αλλά και προπομποί της νέας κατάστασης, που θα προκύψει από την παραδοχή των λαθών του τυραννικού καθεστώτος, αλλά και τον συμβιβασμό της δημοκρατίας να πατήσει επάνω του, μιας και το κράτος οφείλει να έχει συνέχεια.

Ο Alberto Rodríguez υπογράφει ένα ζυγισμένο αστυνομικό δράμα με πολιτικές προεκτάσεις, ενώ ταυτόχρονα με την πλοκή και την αριστοτεχνική αφήγηση καταφέρνει να περιγράψει εξονυχιστικά τους δυο πρωταγωνιστικούς χαρακτήρες, τον Juan (Javier Guttiérez) έναν μεσήλικα αστυνομικό που συνεργάστηκε με το φασιστικό καθεστώς του Franscisco Franco, όπως όλοι άλλωστε οι αστυνομικοί κάνουν… από καταβολής κόσμου και τον Pedro (Raul Arévalo), ένα νεαρό ιδεολόγο αστυνομικό, φορέα μιας εκσυγχρονιστικής αντίληψης για την εξουσία, για την ασφάλεια και την προστασία του πολίτη.

Οι βάλτοι του ποταμού και των παραποτάμων του, καθώς οι υπηρέτες του νόμου αγωνίζονται για να διαλευκάνουν την υπόθεση με συνεχή πισωγυρίσματα, με πλάνες, απογοητεύσεις και παλινωδίες, γίνονται το θέατρο της- με ωδίνες- ωρίμανσης μιας οπισθοδρομικής συντηρητικής κοινωνίας, μέσω της απελευθερωτικής σημασίας για το κοινωνικό σύνολο, εύρεσης του ενόχου και της τιμωρίας του. Στην τελική σκηνή, ο μεσήλικας αστυνομικός «καθαρίζει» για το ατιμωτικό παρελθόν του, μια πράξη που στρέφεται ενάντια σε ότι κράτησε δεμένη την χώρα για 40 ολόκληρα χρόνια.

Travolti da un insolito destino nell'azzurro mare d'agosto-Swept away

Ένα χρόνο μετά το “Film d’ amore e d’ anarchia”, το 1974, η Lina Wertmüller, με την ίδια πρωταγωνίστρια, σκηνοθετεί μια ακόμα «Ιστορία έρωτα και αναρχίας», αυτή την φορά όχι στον λούμπεν κόσμο ενός οίκου ανοχής, ούτε σε ταραγμένη πολιτικά περίοδο με τις φασιστικές ιδέες και πρακτικές στο προσκήνιο, αλλά μέσα στο γαλάζιο του μεσογειακού κατακαλόκαιρου και με κάποιες από τις ιδέες της Αριστεράς να έχουν διεισδύσει έστω και… εξ απαλών ονύχων σε κάποια διανοούμενα στρώματα της μεγαλοαστικής τάξης, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για μια κοινωνική ειρήνη… που λογαριάζει όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Τις ακραίες φωνές και από τις δυο πλευρές, που επιμένουν να αυτοπροσδιορίζονται με βάση την ταξική καταγωγή τους και… όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, να εξαπολύουν πόλεμο μέχρις εσχάτων για την ολοκληρωτική υποταγή του αντιπάλου.

Η Raffaella (Mariangela Melato), μια όμορφη ξανθιά από το Μιλάνο, κάνει διακοπές με τον σύζυγό της και τους φίλους της σε ένα γιωτ στην Μεσόγειο και δεν χάνει την ευκαιρία να υποτιμά, να ειρωνεύεται και να κακομεταχειρίζεται  τα μέλη του πληρώματος και ιδιαίτερα τον μαρξιστή και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας, τον ναύτη Gennarino (Giancarlo Giannini), που συν τοις άλλοις είναι και από τον Νότο της χώρας. Η ατυχία… ή η τύχη τα φέρνει έτσι ώστε να ναυαγήσουν οι δυο τους σε ένα έρημο, ακατοίκητο ξερονήσι. Ο αγώνας για την επιβίωση θα μετατραπεί σε ένα πολυεπίπεδο αγώνα κυριαρχίας, όπου εξ’ ορισμού το πάνω χέρι έχει ο αντικειμενικά ισχυρότερος «παίκτης». Η ανεξέλεγκτη βία, ο εξευτελισμός του εχθρού και η περιθωριοποίηση του φαίνεται τώρα να λειτουργεί πάλι καλά, να δημιουργεί ένα αποδεκτό μορατόριουμ, όπως σε συνθήκες φυσιολογικές, αλλά από την αντίθετη πλευρά. Και πάλι όμως στο τέλος, η αλαζονεία της δύναμης θα οδηγήσει αυτόν που την εξασκεί στην καταστροφή. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στο κοινωνικό επίπεδο, έτσι και στο ατομικό, το ξεπέρασμα των ορίων ενεργοποιεί τους μηχανισμούς εκείνους που θα γυρίσουν την ιστορία.

Ο φακός της Wertmüller ακολουθεί συστηματικά όλα τα στάδια της μετατροπής του Gennarino από καταπιεζόμενο σε καταπιεστή και την Raffaella να κατεβαίνει σταδιακά και να βυθίζεται στην ανυπαρξία της ελεύθερης βούλησης, στα πρότυπα της αλυσοδεμένης εργατικής τάξης. Αρχικά αντιδρά, βρίζει, αργότερα επιτίθεται, παλεύει, μετά υπηρετεί βουβά, ανήμπορη να αντιδράσει και στο τέλος φτάνει να «αγαπήσει» τον εκμεταλλευτή της, οριστικά μεταλλαγμένη, να έχει ταυτιστεί με τον ίδιο της τον δήμιο.

Μια αλληγορική ταινία, με σφιχτοδεμένο μοντάζ, υπέροχα πλάνα, εξαιρετικές ερμηνείες, γεμάτη με υπαινιγμούς, που χρησιμοποιεί το δίπολο αρσενικό-θηλυκό, εξουσιαστής-εξουσιαζόμενος, σαν όχημα για μια αντικειμενική πολιτική αφήγηση, με κοινωνικές προεκτάσεις.

Ατυχής η ελληνική μετάφραση του τίτλου «Η κυρία και ο ναύτης».

Φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους Δράμας 2014

Στο φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους Δράμας του 2014 μας … ταξίδεψε η Κινηματογραφική Λέσχη Πεύκης και έκλεισε για την περίοδο 2014-2015 τις προβολές της, ανανεώνοντας το ραντεβού για το ερχόμενο φθινόπωρο.

Επτά βραβευμένες ταινίες,  σε διάφορες κατηγορίες, τέσσερις  μυθοπλασίας, μια ντοκιμαντέρ, μια κινουμένων σχεδίων, αλλά και μια μυθοπλασίας σπουδαστική, οι περισσότερες στυλιστικά άρτιες, με προσεγμένο σενάριο, σύγχρονη ματιά και κυρίως πρωτότυπη δημιουργική διάθεση, αναδεικνύουν τις ικανότητες των δημιουργών τους και προσφέρουν ψυχαγωγία, προβληματισμό, αλλά και εξοικείωση με καινούργιες φόρμες παραγωγής βίντεο, εναλλακτικής διήγησης και μέσων καταγραφής εικόνας και ήχου.

Η «Προσευχή» του Θανάση Νεοφώτιστου, σπουδαστική μυθοπλασία, παρουσιάζει με ρεαλιστικό τρόπο, με ένα θέμα πάντα επίκαιρο, την ενδοσχολική βία και τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται από τον θύτη και από το θύμα.

Η ξεχωριστή ταινία, «The immortalizer», του Μάριου Πιπερίδη, στην κατηγορία «Έλληνες του κόσμου», μυθοπλασία, αναφέρεται στο τέλος του 19^ου αιώνα στην Κύπρο, στις σχέσεις ανάμεσα στις δυο κοινότητες και στην φωτογραφική τέχνη που εκείνο τον καιρό … κατάφερνε να «ανασταίνει» ακόμα και πεθαμένους. Ενδιαφέρουσα άποψη, με τον κινηματογραφικό φακό να ταυτίζεται με τον φωτογραφικό, προσδίδοντας έτσι μαγεία και υπερβατικότητα στην «θεραπεία»… μέσω του σκοτεινού θαλάμου. Εξαιρετική παραγωγή, η mise en scene με τα κοστούμια, το σκηνικό, τους φωτισμούς και την κίνηση των ηθοποιών, να αιχμαλωτίζουν το βλέμμα του θεατή.
Η ταινία υπάρχει ολόκληρη στο youtube.

Το  «Drag me» του Νίκου Κέλλη, ένα animation, που παρακολουθεί τα βήματα μιας νέας κοπέλας, καθώς περιπλανιέται στις κακόφημες γειτονιές της σύγχρονης Αθήνας. Η «εκτός των τειχών» πόλη, με την αποξένωση, την ορατή και αόρατη βία, μέσα από ένα στιβαρό σχέδιο και ανάλογο υπόγειο μουσικό soundtrack, από την the you and what army faction band.

Το βιωματικό  πειραματικό, ντοκιμαντέρ του Γιάννη Πόθου, «Όταν αρχίζει το τραγούδι», παρακολουθεί την επίδραση της μουσικής ή πιο σωστά της μουσικής παιδείας σε άτομα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Η ταινία «Maasai», μυθοπλασία, του Χάρη Λαγκούση, γυρισμένη εξ’ ολοκλήρου μέσα σε μια αίθουσα αναμονής χειρουργείου, αποτελεί ένα παζλ διάσπαρτων εσωτερικών συγκρούσεων ανάμεσα σε δυο αδελφούς, όχι τόσο γιατί πρόκειται για δυο εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες, αλλά γιατί μέσα από αυτούς εκφράζεται η γενικότερη ασυνεννοησία της σύγχρονης εποχής. Υπαινικτικό σενάριο και εξαιρετικός στον ρόλο του μεγάλου αδελφού ο Νίκος Γεωργάκης.

Στις «Τρεις αυγουλιέρες παραλίγο τέσσερις», μια μυθοπλασία του Κωνσταντίνου Σαμαρά, έχουμε μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση στο αλλόκοτο. Ο κινηματογραφικός φακός γίνεται το όχημα για την περιγραφή αδήλωτων συναισθημάτων, διαμέσου εκκεντρικών καταστάσεων και λεπτού χιούμορ. Δυο συλλέκτες … θηκών αυγών συναντιόνται, ερωτεύονται και χωρίζουν, χωρίς να αγγίζουν ή να αγγίζονται από ότι τους περιβάλει.

Στο «For eternity», της Μαρίας Λάφη, έχουμε μια επαφή με την μετά θάνατον ζωή, όπου δυστυχώς συνεχίζουν να κατατρέχουν το ανθρώπινο είδος τα ίδια προβλήματα επικοινωνίας, οι ίδιες παρεξηγήσεις, οι ίδιες αδυναμίες … απλώς δεν έχουν παρενέργειες σε φυσικό επίπεδο. Ασπρόμαυρος κόσμος με πινελιές κόκκινου- οι εκκρεμότητες που άφησαν πίσω τους οι πεθαμένοι - ρυθμικές χορευτικές κινήσεις και ανεμελιά κατασκήνωσης. 

Ό, τι απομένει-Was bleibt

Ακροβατισμοί επάνω σε τεντωμένο ψυχολογικό σκοινί και «μπεργκμανική» μανιέρα, από τον Hans-Christian Schmid, στην ταινία  του 2012, «Was bleibt» (Ό, τι απομένει), που προβλήθηκε από την Κινηματογραφική Λέσχη Πεύκης, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε.

Η Gitte (η εξαιρετική Corinna Harfouch) ανακοινώνει στον σύζυγο της και στους δυο ενήλικους γιους της, ότι με την καθοδήγηση μιας εναλλακτικής θεραπεύτριας, της ομοιοπαθητικής και του βελονισμού, διέκοψε τα φάρμακα που έπαιρνε για πάνω από 30 χρόνια για την αντιμετώπιση μιας μανιακής κατάθλιψης. Η αντίδραση των συγγενών της σε αυτήν πρωτοβουλία, η οποία όπως φαίνεται, πρόκειται –ή τουλάχιστον έτσι πιστεύουν- να επηρεάσει την ζωή όλων, θα φέρει στην επιφάνεια τις ανισορροπίες, τις πικρίες, τα μυστικά και γενικά όλη την καταπιεσμένη πραγματικότητα και των υπόλοιπων μελών της οικογένειας. Μια υπενθύμιση, ότι οι λεγόμενες «ψυχοπαθολογικές» παρεκτροπές έχουν την ρίζα τους στο κοινωνικό πλαίσιο που είναι ενταγμένο το άτομο. Η «επανάσταση» της Gitte δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο καταλύτης για την αυτογνωσία των υπολοίπων. Η σκηνοθεσία στοχεύει ακριβώς εκεί και αυτό είναι ολοφάνερο, ειδικά στο δεύτερο μισό της ταινίας, όπου με την εξαφάνιση της, ο φακός στρέφεται αποκλειστικά επάνω στις δικές τους παθογένειες. Μέχρι τότε τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα επάνω της, κάνοντας την να αισθάνεται σαν πειραματόζωο και ταυτόχρονα με την δική της «χημική ιδρυματοποίηση»   να επιτυγχάνεται το «ξέπλυμα» των δικών τους ψυχικών φορτίων.

Εσωτερικές συγκρούσεις, συναισθήματα που δεν εκφράζονται με το σώμα, συγκρατημένες ερμηνείες από την πλευρά των ηθοποιών. Κλιμακούμενη ένταση, αγωνία, κάποια στοιχεία θρίλερ- όπως τα πλάνα με την κάμερα στο χέρι να ακολουθεί τον μεγάλο γιο Marko (Lars Eidinger), νύχτα στο δάσος με φορητό φακό, να ψάχνει για την μητέρα του και ταυτόχρονα την επιστροφή στην παιδική του ηλικία- από την πλευρά της σκηνοθεσίας, να υπηρετεί με συνέπεια και φαντασία, χωρίς να πέφτει σε μελοδραματικές παγίδες, το αρκετά «ψαγμένο» σενάριο του Bernd Lange.

Ρώσικη Κιβωτός-Russkiy kovcheg

Από την New Star- στον δυστυχώς άδειο από θεατές κινηματογράφο Studio- η εκκεντρική ταινία του Aleksandr Socurov, «Ρώσικη κιβωτός» (Russkiy kovcheg), του 2002.

Ο σκηνοθέτης, σε ένα δύσκολο εγχείρημα, κινηματογραφεί σε ένα μοναδικό πλάνο 90 περίπου λεπτών ολόκληρη την ταινία και παντρεύει το φανταστικό με το πραγματικό, την ιστορική αφήγηση με την ξενάγηση μέσα στο μουσείο Ερμιτάζ, τις καλές τέχνες με την πολιτική. Στο κινηματογραφικό του πλατό συνυπάρχουν ηθοποιοί που ερμηνεύουν ιστορικά πρόσωπα, αμέτρητοι- πάνω από 2000- κομπάρσοι, τρεις ορχήστρες και σύγχρονοι ρώσοι ... που ερμηνεύουν τον εαυτό τους. Πρόκειται για μια real time καταγραφή στιγμών, των τελευταίων δυο αιώνων της ρώσικης ιστορίας. Οι αίθουσες του μουσείου, οι χώροι του γενικά, τα κλιμακοστάσια, οι αποθήκες του, τα εκθέματα του, ζωντανεύουν τα γεγονότα στα οποία πρωταγωνίστησαν.

Ο κινηματογραφικός φακός είναι τα μάτια ενός αόρατου, από τους πάντες, σύγχρονου ρώσου, ο οποίος συνδιαλέγεται και ακολουθεί τον Marquis de Custine (Sergey Dreyden), ένα γάλλο διπλωμάτη του 19^ου αιώνα. Οι πληροφορίες, που φτάνουν- δια μέσου αυτής της παράξενης αλυσίδας- στα μάτια και στα αυτιά του θεατή, έχουν ταυτόχρονα την αμεσότητα ενός ντοκιμαντέρ και την υποκειμενικότητα των προσώπων της ιστορικής περιόδου που καταγράφεται. Ταυτόχρονα, το μονοπλάνο επιτρέπει την απρόσκοπτη εναλλαγή ύφους ανάλογα με το ιστορικό πλαίσιο που πραγματεύεται.

Έχουμε μια τεράστια ποικιλία κινήσεων steadicam, πολλά τράβελινγκ,  με προεξάρχουσα όμως την προς τα εμπρός κίνηση. Γι’ αυτό και η αντιδιαστολή με τα τελευταία λεπτά της ταινίας, όπου έχουμε την έξοδο από τα Χειμερινά Ανάκτορα, μετά την επικράτηση της Οκτωβριανής επανάστασης, όπου  γίνεται με συνεχόμενη προς τα πίσω κίνηση, οπισθοχώρηση.

Τα κάδρα είναι κυρίως μεσαία ή μεσαία μακρινά, πολύ γεμάτα και επιτρέπουν στον θεατή να σαρώσει το πλάνο και να επιλέξει στο που θα επικεντρωθεί, απαιτεί λοιπόν  την συμμετοχή του στην εξέλιξη, σαν να του επιβάλλει ένα είδος «εγκεφαλικού μοντάζ».

Πρόκειται για μια πάρα πολύ δύσκολη παραγωγή, όπως διαβάζουμε από τα παραλειπόμενα, το μουσείο Ερμιτάζ έμεινε κλειστό μόνο για μια μέρα και η ταινία γυρίστηκε με την τρίτη προσπάθεια. Στα αξιοπερίεργα, ο σκηνοθέτης και ο εικονολήπτης δεν μιλούσαν την ίδια γλώσσα, στο συνεργείο ακολουθούσε συνέχεια και ο μεταφραστής. 

Ολόκληρη η ταινία με αγγλικούς υπότιτλους από εδώ

Ένα σπίτι με θέα στην θάλασσα-Una casa con vista al mar

Με την ταινία από την Βενεζουέλα «Ένα σπίτι με θέα στην θάλασσα» (Una casa con vista al mar), του Alberto Arvelo, συνέχισε τις προβολές, η Κινηματογραφική ΛέσχηΠεύκης.

Η ιστορία συμβαίνει κάπου στα μέσα του 20^ου αιώνα,  σε μια περιοχή κάπου στους πρόποδες των Άνδεων, μακριά από την θάλασσα. Μετά τον θάνατο της γυναίκας του, ο φτωχός αγρότης και βιολιτζής Tomás Alonso (Imanol Arias) μένει με τον έφηβο γιο του, Santiago (Leandro Arvelo), να προσπαθούν να ζήσουν με μόνο «κεφάλαιο» ένα ζευγάρι βόδια. Η σύγκρουση με τον πλούσιο γαιοκτήμονα της περιοχής, τον señor Homero (Alejo Felipe), θα οδηγήσει τον πατέρα στην φυλακή και τον γιο σε έναν αγώνα επιβίωσης. Η λύτρωση θα έρθει με έναν… από μηχανής θεό, στην περίπτωση αυτή, το σαραβαλιασμένο φορτηγάκι του πλανόδιου φωτογράφου Sebastian (Gabriel Arcand), ενός Βορειοαμερικάνου, που περιπλανιέται στο μέρος αυτό, και κερδίζει το ψωμί του, αποτυπώνοντας στο χαρτί οικογενειακές φωτογραφίες με την πρωτόγονη κάμερα που διαθέτει.

Η Λατινοαμερικάνικη παράδοση είναι πλούσια σε ιστορίες σοσιαλιστικού ρεαλισμού και αυτή η ταινία συνεχίζει σε αυτό το μοτίβο. Πρόκειται για μια κριτική απέναντι στο φεουδαρχικό καθεστώς, στην δύναμη που έχουν και χρησιμοποιούν οι οικονομικά ισχυροί σε βάρος των αδύναμων, στην ανάγκη των φτωχών να τα έχουν καλά με τα «αφεντικά», στον ρόλο της αστυνομίας και της δικαστικής εξουσίας, που ουσιαστικά προστατεύουν με το αζημίωτο την άρχουσα τάξη. Παράλληλα, στο πρόσωπο του νεαρού Santiago έχουμε την αργή επίπονη συνειδητοποίηση της αγροτικής τάξης και την ανάγκη της να βρει τα «εργαλεία» για να ερμηνεύσει την κακοδαιμονία της. Το όνειρο πατέρα-γιου να βρεθούν στην απέραντη ελεύθερη θάλασσα, που ποτέ δεν την έχουν δει,  ουσιαστικά ταυτίζεται με το όνειρο τους να ξεφύγουν από την ζοφερή τους πραγματικότητα.

Όμορφη στιβαρή φωτογραφία με ζεστά χρώματα  ιδιαίτερα στα εσωτερικά γυρίσματα. Πολλές σιωπές που αποδίδονται στο μοντάζ με παρατεταμένο με σβήσιμο κάδρων και άνοιγμα καινούργιων. Αρκετά πλάνα με συμβολισμούς, όπως αυτά με την ωρίμανση του σταριού που παραπέμπει στην σταδιακή ωρίμανση του εφήβου και πολλά κοντινά, όπου η εικόνα παίζει με τις σκιές. Χωρίς πρωτοτυπία, η σκηνή βίας στην όχθη του ποταμού, όπου ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί αργή κίνηση και χρήση του μουσικού θέματος, ενώ σιγούν οι  εξωτερικοί ήχοι. Η σκηνοθεσία «φλερτάρει» με το μελό, κατορθώνει όμως να αντισταθεί στις ευκολίες, καθώς διαθέτει πλήθος καλλιτεχνικών προτερημάτων. Το αυτοσχέδιο καράβι στην μέση των σταροχώραφων, τα πλάνα στο προαύλιο της φυλακής με το παγωμένο φως, καθώς και την έξοχη ερμηνεία του Imanol Arias, την απογειώνουν εικαστικά.

Φωλίτσες-Pelíšky

Από την ΚινηματογραφικήΛέσχη Πεύκης και σε συνεργασία με την πρεσβεία της Τσέχικης Δημοκρατίας στην Ελλάδα, η προβολή της ταινίας, «Φωλίτσες» (Pelíšky) (1999), του σκηνοθέτη Jan Hrebejk.

Η ταινία αφηγείται την ιστορία δυο οικογενειών που μένουν σε ένα διώροφο σπίτι στην Πράγα, από τα Χριστούγεννα του 1967 μέχρι τον Αύγουστο του 1968 και την εισβολή των Σοβιετικών στρατευμάτων και των συμμάχων τους στην πόλη.

Δεν πρόκειται για μια πολιτική ταινία, είναι περισσότερο μια ηθογραφία της εποχής, που αφήνει να περάσουν υποδόρια όλοι οι προβληματισμοί του δημιουργού της. Η μουσική, τα κτήρια, τα έπιπλα, τα αυτοκίνητα, τα ρούχα των ηθοποιών και ο τρόπος συμπεριφοράς τους, ανάλογα με την ηλικιακή τους τοποθέτηση, έχουν ακριβώς να κάνουν με μια κοινωνία που αγωνιά να παρακολουθήσει τον δυτικό τρόπο ζωής και τις φρενήρεις αλλαγές του, να γίνει ένα κομμάτι της νεολαιίστικης εξέγερσης ενάντια στον καθωσπρεπισμό και την υποκρισία, αλλά από την άλλη αναγκάζεται να ζει στις παραφυάδες του υπαρκτού σοσιαλισμού. Χαρακτήρες καθημερινοί, αλλά και τοποθετημένοι με σαφήνεια σε κάδρα. Από την μια μεριά στο κτήριο βρίσκεται ο συντηρητικός εθνικιστής, θαυμαστής του ηρωικού τσεχοσλοβάκικου στρατού, προσανατολισμένος στην Αγγλία και από την άλλη ο αγνός κομμουνιστής μέλος του κόμματος, πατριώτης με τον δικό του τρόπο, αλλά το ίδιο συντηρητικός και καταπιεστικός όπως ο γείτονας του, απέναντι στα μέλη της οικογένειας του. Τα παιδιά των οικογενειών στην εφηβεία, το χάσμα των γενεών, οι πρώτοι έρωτες, οι συγκρούσεις και οι «επαναστάσεις». Οι δυο γυναίκες τους, που προσπαθούν να κρατήσουν την οικογενειακή ισορροπία και άλλοι χαρακτήρες που πλουτίζουν το μικροαστικό σύμπαν «σοσιαλιστικού» τύπου, ένα περιβάλλον μίζερο, που "κακοχωνεύει" κάθε νεωτερισμό και τοποθετείται απέναντι σε όλα και το χειρότερο χωρίς να ξέρει το γιατί.  

Πέραν ελαχίστων εξαιρέσεων, τόσο ελαχίστων που ξενίζουν κάπως ( όπως για παράδειγμα το πλάνο- κατά την  ανταλλαγή χριστουγεννιάτικων δώρων, καθώς ο πατέρας δωρίζει στον γιο ένα ζευγάρι «κομμουνιστικές» μπότες, αντί για τις «αστικές» που ο γιος λαχταρούσε- το οποίο κινηματογραφείται δυο φορές συνεχόμενα, για να τονίσει την αντιδιαστολή ανάμεσα στις δυο γενιές) ο σκηνοθέτης περνά σχεδόν απαρατήρητος από επιλογή. Αφήνει να διαπερνά τα πλάνα ένα ρετρό, συμβατικό φως και η αφηγηματική του γραμμή είναι απλή και ευθεία.

Ένα γλυκόπικρο χιούμορ που υποσκάπτει τον απόλυτο τρόπο θέασης της πολιτικής πραγματικότητας και μια δόση νοσταλγίας  για τον έλληνα θεατή, που δεν μπορεί να αποφύγει τις συγκρίσεις, με την εδώ κατάσταση εκείνα τα χρόνια, που δεν ήταν τίποτα άλλο παρά το, με φωτογραφικούς όρους... αρνητικό της συγκεκριμένης ταινίας.